मित्रांनो, आपल्या महाराष्ट्रात दरवर्षी लाखो गर्भवती बहिणी-माता मजुरी करताना आपलं आरोग्य धोक्यात घालतात. प्रसूतीनंतरही लगेच कामाला जुंपावं लागतं. यातून कुपोषण वाढतं, बाळाचं वजन कमी राहतं आणि मातामृत्यू-बालमृत्यूचं प्रमाण वाढतं. हा प्रश्न सोडवण्यासाठी केंद्र सरकारनं २०१७ मध्ये सुरू केलेली Pradhan Mantri Matru Vandana Yojana ही योजना महाराष्ट्रात जोमात चालू आहे. चला, आज आपण या योजनेची सगळी latest माहिती सोप्या मराठीत समजून घेऊ.
योजना काय आहे आणि का सुरू झाली?
मित्रांनो, गरीब कुटुंबातील गर्भवती महिलांना गरोदरपणात आणि बाळंतपणानंतर पुरेसा आराम मिळावा, सकस आहार घेता यावा म्हणून ही योजना आहे. यातून माता आणि बाळ दोघांचंही health improvement होतं. विशेष म्हणजे आता दुसऱ्या बाळाला मुलगी झाली तर अतिरिक्त लाभ मिळतो. यामुळे मुलींचं स्वागत वाढेल आणि लिंग गुणोत्तर सुधारेल असा सरकारचा human touch आहे.
कोणाला मिळतो लाभ? पात्रता काय?
आता नवीन PMMVY 2.0 मध्ये पात्रता खूप सोपी झाली आहे. खालीलपैकी किमान एका श्रेणीत येत असाल तर तुम्ही पात्र आहात:
- कौटुंबिक उत्पन्न ८ लाखांपेक्षा कमी
- SC/ST प्रवर्ग
- ४०% किंवा जास्त दिव्यांग महिला
- BPL कार्ड, PMJAY कार्ड, ई-श्रम कार्ड
- किसान सन्मान निधी, मनरेगा जॉब कार्ड
- आशा-आंगणवाडी कार्यकर्त्या
- अन्नसुरक्षा रेशन कार्ड
म्हणजे जवळपास सगळ्याच गरीब-मध्यमवर्गीय मातांना ही financial assistance मिळू शकते!
किती पैसे मिळतात? कसे मिळतात?
पहिलं बाळ (मुलगा किंवा मुलगी)
- पहिला हप्ता : गरोदरपणाची नोंद + किमान एक ANC चेकअप → ₹३,०००/-
- दुसरा हप्ता : बाळाची जन्मनोंदणी + पहिल्या लसीकरणाचा कोर्स पूर्ण → ₹२,०००/-
- एकूण → ₹५,०००/-
दुसरं बाळ फक्त मुलगी असल्यास
- एकाच हप्त्यात जन्मानंतर → ₹६,०००/-
हे पैसे थेट तुमच्या आधार लिंक बँक खात्यात किंवा पोस्टात DBT ने जमा होतात. एकदा पहिला हप्ता घेतला की ५७० दिवसांत दुसरा हप्ता घ्यावा लागतो.
अर्ज कसा करायचा? कागदपत्र कोणती?
मित्रांनो, सगळं काम आता online आहे. जवळच्या आंगणवाडी, आशा ताई किंवा तालुका आरोग्य कार्यालयात जा. तिथे हे कागदपत्र घेऊन जा:
- आधार कार्ड किंवा EID
- बँक पासबुक झेरॉक्स
- माता-बाल संरक्षण कार्ड (MCP card)
- बाळाचं जन्म प्रमाणपत्र
- लसीकरणाच्या नोंदी
- मोबाईल नंबर
पोर्टलवर नोंदणी होते आणि PFMS सिस्टीमद्वारे पैसे येतात. २९ ऑक्टोबर २०२४ पर्यंत राज्यात ६.६१ लाख महिलांची नोंदणी झाली आहे!
महाराष्ट्राची प्रगती काय आहे?
मित्रांनो, २०१७ पासून आतापर्यंत ३८ लाखांहून जास्त मातांना ₹१,५४१ कोटींहून जास्त रक्कम वाटप झाली आहे. फक्त २०२४-२५ मध्ये २.८२ लाख मातांना ₹९३.५ कोटी मिळाले. ही योजना आता आरोग्य विभागाकडून महिला-बालविकास विभागाकडे हस्तांतरित होतेय, त्यामुळे अजून जलद काम होईल.
शेवटची दोन महत्त्वाची टिप्स
१. गरोदर राहताच लगेच १५० दिवसांत नोंदणी करा, नाहीतर पहिला हप्ता मिळणार नाही.
२. बाळाला लसीकरण पूर्ण करा, कारण तिसरा हप्ता त्याशिवाय अडकतो.
मित्रांनो, ही योजना खरोखरच गरजू मातांसाठी वरदान आहे. तुमच्या गावात, सोसायटीत कोणाला माहिती नाहीये त्यांना नक्की सांगा. एका क्लिकवर Matru Vandana Yojana ची संपूर्ण माहिती घ्या आणि इतरांना पण मदत करा. आपल्या महाराष्ट्रातल्या प्रत्येक गर्भवती बहिणीला ही मदत मिळाली पाहिजे! जय हिंद, जय महाराष्ट्र! 🙏
