मित्रांनो, गेल्या काही महिन्यांपासून महाराष्ट्रातील शेतकरी अक्षरशः अडचणीत सापडले आहेत. कधी अतिवृष्टी, कधी पिकांवर आलेले रोग, तर कधी बाजारभावातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांचे गणितच बिघडले. अशा परिस्थितीत राज्य सरकारने घेतलेला नुकसान भरपाईचा निर्णय हा अनेक शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा देणारा ठरत आहे. नुकतीच अतिवृष्टी व नैसर्गिक आपत्तीमुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांची नुकसान भरपाईची यादी जाहीर करण्यात आली असून, आता शेतकरी आपले नाव ऑनलाइन पद्धतीने सहज तपासू शकतात.
या निकषात बसणाऱ्या शेतकऱ्यांचे कर्ज होणार माफ, पहा निकष
घरबसल्या मोबाईलद्वारे दररोज 600 रुपये कमवा – 2025 मधील सर्वोत्तम 5 Earn Money Apps 👈
अतिवृष्टीमुळे शेतीवर आलेले संकट
मित्रांनो, यंदाचा पावसाळा अनेक भागांत शेतकऱ्यांसाठी घातक ठरला. काही जिल्ह्यांमध्ये पावसाने अक्षरशः विक्रम केले. सलग अनेक दिवस झालेल्या मुसळधार पावसामुळे शेतजमिनी पाण्याखाली गेल्या, उभे पीक आडवे झाले आणि काही ठिकाणी तर काढणीला आलेले पीक पूर्णपणे वाहून गेले. सोयाबीन, तूर, मका, कपाशी यासारखी खरीप पिके याचा मोठ्या प्रमाणावर फटका बसला. भाजीपाला उत्पादक शेतकऱ्यांचेही प्रचंड नुकसान झाले, कारण पाण्यामुळे पिकांची मुळे सडली आणि बाजारात नेण्यायोग्य मालच उरला नाही.
सरकारकडून नुकसान सर्वेक्षणाची प्रक्रिया
अतिवृष्टीमुळे निर्माण झालेली परिस्थिती लक्षात घेऊन राज्य सरकारने तातडीने नुकसानग्रस्त भागांमध्ये सर्वेक्षणाचे आदेश दिले. कृषी विभाग, महसूल विभाग आणि जिल्हा प्रशासन यांच्या संयुक्त पथकांनी गावोगावी जाऊन पाहणी केली. शेतकऱ्यांच्या शेतात प्रत्यक्ष जाऊन पिकांचे नुकसान किती टक्के झाले आहे, याची नोंद करण्यात आली. या सर्वेक्षणाच्या आधारेच नुकसान भरपाईची यादी तयार करण्यात आली आहे. मित्रांनो, ही प्रक्रिया वेळखाऊ असली तरी पारदर्शकता राखण्यासाठी ती अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
रोजगार हमी योजना जॉब कार्ड 2025: eKYC शिवाय पैसे बंद! जाणून घ्या सोप्या स्टेप्स 👈
नुकसान भरपाईची यादी जाहीर
आता सर्वात महत्त्वाची बातमी म्हणजे नुकसान भरपाईची पहिली अधिकृत यादी जाहीर करण्यात आली आहे. या यादीत राज्यातील ३२ जिल्ह्यांमधील लाखो शेतकऱ्यांचा समावेश आहे. कृषी विभागाने ही यादी ऑनलाइन पोर्टलवर उपलब्ध करून दिली असून, शेतकऱ्यांना गावात जाऊन कार्यालयात रांगा लावण्याची गरज नाही. मोबाईल, कॉम्प्युटर किंवा इंटरनेट कॅफेमधूनही ही माहिती पाहता येते. Digital India च्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
ऑनलाइन पद्धतीने नाव कसे तपासाल
मित्रांनो, अनेक शेतकऱ्यांच्या मनात एकच प्रश्न आहे – “माझे नाव यादीत आहे का?” हे तपासणे खूप सोपे आहे. यासाठी संबंधित अधिकृत संकेतस्थळावर जावे लागेल. तिथे आधार क्रमांक किंवा ७/१२ उताऱ्याचा क्रमांक टाकल्यावर तुमची माहिती स्क्रीनवर दिसते. नाव यादीत असल्यास, तुमच्या खात्यात भरपाई कधी जमा होणार याचीही माहिती मिळते. ही Online Process शेतकऱ्यांसाठी वेळ आणि खर्च दोन्ही वाचवणारी आहे.
डिजिटल निमंत्रण पत्रिका बनवा मोबाईलवर, मोफत अगदी सोप्या पद्धतीने 👈
शेतीला तार कुंपणासाठी ९०% अनुदान! मित्रांनो, खात्यात जमा होणार पैसे
भरपाईची रक्कम किती मिळणार
राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या माहितीनुसार, नुकसान भरपाईची रक्कम पिकांच्या नुकसानीच्या टक्केवारीनुसार ठरवण्यात आली आहे. सरासरी पाहता प्रति हेक्टर सुमारे ₹६,००० ते ₹१८,००० इतकी मदत दिली जाणार आहे. ज्या भागांत १०० टक्के नुकसान झाले आहे, तिथल्या शेतकऱ्यांना अधिक मदत मिळणार आहे. ही रक्कम थेट डीबीटी म्हणजेच Direct Benefit Transfer पद्धतीने शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा होणार आहे. त्यामुळे मध्यस्थांचा हस्तक्षेप टळणार असून, शेतकऱ्यांना पूर्ण रक्कम मिळेल.
कोणत्या पिकांचे किती नुकसान झाले
मित्रांनो, सरकारी आकडेवारीनुसार यंदा काही पिकांचे नुकसान विशेष मोठ्या प्रमाणावर झाले आहे. सोयाबीनचे सुमारे ९१ हजार हेक्टर क्षेत्र बाधित झाले असून सरासरी नुकसान ८५ टक्क्यांपर्यंत गेले आहे. तुरीचे ४२ हजार हेक्टर क्षेत्रात नुकसान झाले असून ते सुमारे ७० टक्के आहे. मक्याच्या बाबतीत ९० टक्क्यांपर्यंत नुकसान झाल्याची नोंद आहे, तर कपाशीचे नुकसान सुमारे ६५ टक्के आहे. भाजीपाला पिकांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर तोटा झाल्याचे चित्र आहे.
गाय म्हैस गोठा अनुदान: मिळणार 3 लाख पर्यंत अनुदान, direct बँक खात्यात जमा 👈
पैसे कधी मिळणार खात्यात
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे भरपाईची रक्कम प्रत्यक्षात कधी मिळणार. कृषी विभागाच्या माहितीनुसार, पात्र शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे १५ ऑक्टोबर ते ३० ऑक्टोबर २०२५ या कालावधीत जमा होण्याची शक्यता आहे. पहिल्या टप्प्यात ज्या जिल्ह्यांमध्ये नुकसान सर्वाधिक आहे, त्या जिल्ह्यांना प्राधान्य दिले जाणार आहे. मित्रांनो, यासाठी तुमचे बँक खाते आधारशी लिंक असणे आणि सक्रिय असणे अत्यंत गरजेचे आहे.
नाव यादीत नसेल तर काय करावे
काही शेतकऱ्यांचे नाव पहिल्या यादीत नसण्याची शक्यता आहे. अशा वेळी घाबरून जाण्याचे कारण नाही. जर तुमचे नाव यादीत नसेल, तर तुम्ही संबंधित तालुका कृषी कार्यालयात किंवा ग्रामसेवकाकडे आक्षेप अर्ज दाखल करू शकता. या अर्जासोबत ७/१२ उतारा, नुकसान झालेल्या पिकांचे फोटो, आधार क्रमांक आणि बँक खात्याची माहिती जोडणे आवश्यक असते. अर्जाची पडताळणी झाल्यानंतर पुढील यादीत तुमचे नाव समाविष्ट होऊ शकते.
विमा योजनेचे महत्त्व
मित्रांनो, कृषी तज्ज्ञ वारंवार सांगतात की अशा नैसर्गिक आपत्तींमुळे होणाऱ्या नुकसानीपासून काही प्रमाणात संरक्षण हवे असेल, तर पिक विमा अत्यंत गरजेचा आहे. प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेअंतर्गत अल्प प्रीमियममध्ये मोठी सुरक्षा मिळू शकते. अतिवृष्टी, पूर, दुष्काळ किंवा रोगराईमुळे नुकसान झाल्यास विम्याच्या माध्यमातून भरपाई मिळते. सध्या विमा अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३१ ऑक्टोबर २०२५ असल्याने पात्र शेतकऱ्यांनी वेळेत अर्ज करणे फायद्याचे ठरेल.
शेतकऱ्यांसाठी हा निर्णय का महत्त्वाचा आहे
नुकसान भरपाईची ही योजना केवळ आर्थिक मदत नाही, तर शेतकऱ्यांच्या आत्मविश्वासाला आधार देणारी आहे. शेती हे पूर्णपणे निसर्गावर अवलंबून असलेले व्यवसाय असल्याने जोखीम नेहमीच असते. अशा वेळी सरकारकडून मिळणारी मदत पुढील हंगामासाठी बी-बियाणे, खत, मजुरी यासाठी उपयोगी पडते. मित्रांनो, या निर्णयामुळे अनेक शेतकऱ्यांना पुन्हा उभे राहण्याची संधी मिळणार आहे आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही काही प्रमाणात चालना मिळेल.
