मित्रांनो, तुम्ही शेतीची जमीन खरेदी करण्याचा विचार करत आहात का? किंवा तुमच्या गावातील कोणती जमीन नेमकी कोणाच्या नावावर आहे, हे जाणून घ्यायचे आहे का? आता यासाठी तलाठी कार्यालयात किंवा सरकारी कार्यालयात चकरा मारण्याची गरज नाही. तुम्ही तुमच्या मोबाईलवरून घरबसल्या अवघ्या ५ मिनिटांत जमिनीचा ७/१२ उतारा ऑनलाइन पाहू शकता.
महाराष्ट्र शासनाने नागरिकांसाठी Mahabhulekh Online Portal उपलब्ध करून दिले आहे. या पोर्टलच्या माध्यमातून राज्यातील जमिनीचे महसुली अभिलेख पाहता येतात. यामध्ये जमिनीच्या मालकाचे नाव, गट क्रमांक, क्षेत्रफळ, पिकांच्या नोंदी आणि इतर महत्त्वाची माहिती तपासता येते.
विशेष म्हणजे, जमीन खरेदी-विक्रीचा व्यवहार करण्यापूर्वी ही माहिती तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कारण जमिनीच्या कागदपत्रांची योग्य पडताळणी न केल्यास भविष्यात आर्थिक नुकसान किंवा कायदेशीर अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
७/१२ उतारा म्हणजे काय? त्यामध्ये कोणती माहिती असते?
महाराष्ट्रातील शेतीच्या जमिनीशी संबंधित ७/१२ उतारा हा अत्यंत महत्त्वाचा महसुली दस्तऐवज आहे. या उताऱ्यामध्ये गाव नमुना क्रमांक ७ आणि गाव नमुना क्रमांक १२ यांची माहिती एकत्रित स्वरूपात असते.
७/१२ उताऱ्याच्या माध्यमातून संबंधित जमिनीच्या महसुली नोंदींची माहिती मिळते. त्यामुळे शेतकरी, जमीन खरेदीदार आणि जमीन मालकांसाठी हा दस्तऐवज उपयोगी ठरतो.
७/१२ उताऱ्यामध्ये प्रामुख्याने खालील माहिती पाहायला मिळते.
- जमीन मालकाचे नाव: महसुली अभिलेखामध्ये नोंद असलेल्या खातेदारांची नावे.
- गट क्रमांक: जमिनीचा गट क्रमांक किंवा सर्वे नंबर.
- जमिनीचे क्षेत्रफळ: संबंधित जमिनीचे एकूण क्षेत्र.
- पिकांची माहिती: जमिनीवर घेतलेल्या पिकांच्या नोंदी.
- इतर हक्क: जमिनीवरील नोंद असलेले काही हक्क, बोजे किंवा इतर तपशील.
- फेरफार नोंदी: जमिनीच्या महसुली नोंदींमध्ये झालेल्या बदलांची माहिती.
मात्र, लक्षात ठेवा की ७/१२ उताऱ्यावर नाव असणे म्हणजे संपूर्ण कायदेशीर मालकी हक्क सिद्ध होणे नव्हे. त्यासाठी संबंधित खरेदीखत, वारस नोंदी आणि इतर कायदेशीर कागदपत्रे तपासणे आवश्यक आहे.
मोबाईलवर ७/१२ उतारा कसा पाहायचा? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया
मित्रांनो, आता आपण मोबाईलवरून कोणतीही जमीन कुणाच्या नावावर आहे, हे कसे तपासायचे ते पाहूया. यासाठी तुमच्याकडे स्मार्टफोन आणि इंटरनेट कनेक्शन असणे आवश्यक आहे.
स्टेप १: महाभूलेख अधिकृत वेबसाइट उघडा
सर्वप्रथम तुमच्या मोबाईलमध्ये Google Chrome ब्राउझर उघडा. त्यानंतर महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाभूलेख वेबसाइटला भेट द्या.
वेबसाइट: https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/
स्टेप २: महसूल विभाग निवडा
वेबसाइट उघडल्यानंतर उपलब्ध पर्यायांमधून तुमच्या जमिनीशी संबंधित महसूल विभाग निवडा. त्यानंतर पुढील प्रक्रिया सुरू करा.
स्टेप ३: जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा
आता तुमची जमीन ज्या जिल्ह्यामध्ये आहे तो जिल्हा निवडा. त्यानंतर संबंधित तालुका आणि गावाचे नाव निवडा.
उदाहरणार्थ, तुमची जमीन सांगली जिल्ह्यातील मिरज तालुक्यात असेल, तर जिल्हा म्हणून सांगली आणि तालुका म्हणून मिरज निवडा.
स्टेप ४: गट क्रमांक किंवा नावाने शोधा
आता तुम्हाला जमीन शोधण्यासाठी उपलब्ध असलेल्या पर्यायांमधून योग्य पर्याय निवडायचा आहे.
तुमच्याकडे जमिनीचा गट क्रमांक किंवा सर्वे नंबर असल्यास त्याद्वारे शोध घेता येतो. तसेच पोर्टलवर उपलब्ध असल्यास खातेदाराच्या नावानेही शोध घेण्याचा पर्याय वापरता येतो.
स्टेप ५: ७/१२ उतारा स्क्रीनवर पाहा
आवश्यक माहिती भरल्यानंतर कॅप्चा किंवा इतर पडताळणी पूर्ण करा. त्यानंतर संबंधित जमिनीचा ७/१२ उतारा स्क्रीनवर पाहता येईल.
अशा प्रकारे तुम्ही घरबसल्या मोबाईलवरून जमिनीच्या महसुली नोंदी तपासू शकता.
८अ उतारा म्हणजे काय? तो कसा पाहायचा?
७/१२ उताऱ्यासोबतच ८अ उताराही महत्त्वाचा महसुली दस्तऐवज आहे. ८अ उताऱ्यामध्ये संबंधित खातेदाराच्या खाते क्रमांकानुसार जमिनीच्या नोंदींची माहिती मिळते.
विशेषतः एखाद्या व्यक्तीच्या नावावर गावामध्ये किती जमीन नोंद आहे, याची महसुली माहिती तपासण्यासाठी ८अ उतारा उपयोगी ठरतो.
जमीन खरेदी करण्यापूर्वी ७/१२ आणि ८अ या दोन्ही उताऱ्यांची माहिती तपासल्यास अधिक चांगल्या प्रकारे पडताळणी करता येते.
जमीन खरेदी करण्यापूर्वी या ५ गोष्टी नक्की तपासा
मित्रांनो, जमीन खरेदी करताना केवळ ७/१२ उतारा पाहून व्यवहार पूर्ण करू नका. भविष्यात कोणताही वाद निर्माण होऊ नये यासाठी खालील बाबी तपासणे आवश्यक आहे.
- मालकी हक्क: विक्रेत्याचा जमिनीवरील कायदेशीर हक्क तपासा.
- फेरफार नोंदी: जमिनीच्या मालकीमध्ये यापूर्वी झालेले बदल तपासा.
- कर्ज किंवा बोजा: जमिनीवर बँकेचे कर्ज, तारण किंवा इतर नोंद आहे का ते पाहा.
- क्षेत्रफळ: प्रत्यक्ष जमिनीचे क्षेत्रफळ आणि कागदपत्रांमधील क्षेत्रफळ जुळते का ते तपासा.
- खरेदीखत: यापूर्वीच्या व्यवहारांची कागदपत्रे आणि मालकी हक्काची साखळी तपासा.
याशिवाय जमिनीवर न्यायालयीन वाद, संपादनाची नोंद किंवा इतर कायदेशीर अडचणी आहेत का, याचीही योग्य चौकशी करा. आवश्यक असल्यास अनुभवी वकिलाकडून Property Legal Verification करून घ्या.
डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त ७/१२ उतारा मोबाईलवर कसा मिळवायचा?
जर तुम्हाला बँकेचे कर्ज, शासकीय काम किंवा इतर अधिकृत कारणासाठी ७/१२ उतारा आवश्यक असेल, तर डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त उतारा मिळवता येतो.
यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत Digital Satbara पोर्टलला भेट द्या.
अधिकृत वेबसाइट: https://digitalsatbara.mahabhumi.gov.in/
या पोर्टलवर उपलब्ध सूचनांनुसार नोंदणी किंवा लॉगिन करून आवश्यक उतारा निवडता येतो. लागू असलेले शुल्क भरल्यानंतर डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त ७/१२ किंवा ८अ उतारा डाउनलोड करता येतो.
हा उतारा अधिकृत वापरासाठी स्वीकारला जातो का, याची खात्री संबंधित बँक किंवा शासकीय कार्यालयाकडून करून घ्या.
जमिनीच्या फेरफार नोंदी ऑनलाइन कशा तपासायच्या?
जमिनीच्या मालकीमध्ये वारस नोंद, खरेदी-विक्री, वाटणी किंवा इतर कारणांमुळे बदल होत असतात. या बदलांची नोंद महसूल विभागाच्या फेरफार नोंदवहीमध्ये केली जाते.
फेरफार नोंदी तपासल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या महसुली इतिहासाची माहिती मिळू शकते. त्यामुळे जमीन खरेदी करण्यापूर्वी जुन्या फेरफार नोंदींची तपासणी करणे फायदेशीर ठरते.
मित्रांनो, आता तुम्हालाही कोणती जमीन कोणाच्या नावावर आहे, जमिनीचे क्षेत्रफळ किती आहे आणि संबंधित महसुली नोंदी काय आहेत, हे मोबाईलवरून तपासता येईल. त्यासाठी महाभूलेख आणि डिजिटल सातबारा या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत पोर्टलचा वापर करा.

