मित्रांनो, गावाकडची माती, हिरवीगार शेतं आणि त्यात गुरं-ढोरं चारताना दिसणारी ती पारंपरिक चित्रं आता बदलतायत. आता शेळीपालन हा फक्त पूरक व्यवसाय नव्हे, तर पूर्णवेळ Goat Farming Business बनला आहे. केंद्र सरकारने राष्ट्रीय पशुधन अभियान (National Livestock Mission) अंतर्गत NLM शेळी-मेंढी पालन योजना २०२५ आणली आहे. यात १०० शेळ्या + ५ बोकडांसाठी १० लाख, तर कमाल ५०० शेळ्या + २५ बोकडांसाठी ५० लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळतंय. ही योजना २० जानेवारी २०२३ च्या शासन निर्णयाने (GR) अधिकृत झाली आहे. चला, प्रत्येक मुद्दा नीट समजून घेऊया.
पाईपलाईन अनुदान योजना 2026 : या शेतकऱ्यांना मिळणार 15 हजारापर्यंत 100% अनुदान 👈
ही योजना नेमकी काय आहे आणि का आणली?
मित्रांनो, ग्रामीण भागात बेरोजगारी, स्थलांतर आणि उत्पन्नाची अनिश्चितता हे मोठे प्रश्न आहेत. शेळी-मेंढी पालन हा low cost, high profit व्यवसाय आहे. एक शेळी वर्षाला २-३ वेळा व्यायला येते, आणि ६ महिन्यातच बाजारात विकता येते. सरकारला हे माहीत आहे, म्हणूनच या योजनेचा उद्देश आहे:
- ग्रामीण शेतकरी, महिला, युवकांना स्वयंरोजगार देणे
- स्थानिक प्रजाती (उदा. उस्मानाबादी, बेरारी, संग्रामपुरी) यांचे संवर्धन करणे
- मांस, दूध, खत आणि लेदर उद्योगाला चालना देणे
- Entrepreneurship वाढवून गावातच रोजगार निर्माण करणे
म्हणजेच, ही योजना फक्त अनुदान नाही, तर ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचं engine बनवण्याची संधी आहे.
पीएम किसान योजनेची गावनिहाय यादी: तुमचं नाव आहे का ते चेक करा! 👈
कोण घेऊ शकतं अनुदान? पात्रता निकष
मित्रांनो, ही योजना सर्वांसाठी खुली आहे. पण काही मूलभूत अटी आहेत:
- व्यक्ती: शेतकरी, पशुपालक, बेरोजगार युवक (वय १८-५५)
- गट: महिला स्वयंसहायता गट (SHG), फार्मर प्रोड्युसर कंपनी (FPO)
- संस्था: सहकारी संस्था, पशुसंवर्धनावर आधारित NGO किंवा स्टार्टअप
- जमीन: किमान ५०० चौ.फूट शेडसाठी जागा (भाड्यानेही चालेल)
- बँक खाते: वैयक्तिक किंवा गटाचे बचत खाते
विशेष: महिलांना आणि आदिवासी लाभार्थ्यांना प्राधान्य. पूर्वी शेळीपालन केलं असेल तरही अर्ज करता येईल.
तार कुंपण योजनेतून शेतकऱ्यांना कुंपण करण्यासाठी मिळणार ९०% अनुदान 👈
युनिट किती? अनुदान किती? – पूर्ण यादी
योजनेअंतर्गत ५ प्रकारचे breeding units उपलब्ध आहेत. तुम्ही शेळी किंवा मेंढी यापैकी कुठलाही प्रकल्प निवडू शकता:
| युनिट क्रमांक | मादी प्राणी | नर प्राणी (बोकड) | एकूण प्राणी | अनुदान रक्कम |
|---|---|---|---|---|
| १ | १०० | ५ | १०५ | १० लाख |
| २ | २०० | १० | २१० | २० लाख |
| ३ | ३०० | १५ | ३१५ | ३० लाख |
| ४ | ४०० | २० | ४२० | ४० लाख |
| ५ | ५०० | २५ | ५२५ | ५० लाख |
टीप: अनुदान फक्त प्राण्यांच्या खरेदीवर. शेड, चारा, औषध यासाठी बँक कर्ज घ्यावे लागेल.
लाडकी बहीण ई-केवायसीत येणाऱ्या समस्या आणि सोपे उपाय 👈
प्रकल्प कसा तयार करावा? स्टेप बाय स्टेप
मित्रांनो, अर्ज करायचा म्हणजे फक्त फॉर्म नाही, तर Detailed Project Report (DPR) तयार करावा लागेल. काय समाविष्ट करावे?
- प्रास्ताविक: तुमचं नाव, गाव, जमिनीची माहिती
- प्रकल्प निवड: कोणतं युनिट? शेळी की मेंढी?
- जाती निवड: उस्मानाबादी, बेरारी, जखराना इत्यादी (स्थानिक प्रजातीला प्राधान्य)
- शेड डिझाईन: १ शेळीस १५ चौ.फूट जागा, वेंटिलेशन, पाणी
- खर्च अंदाज: प्राणी खरेदी, शेड, चारा, औषध, मजूर
- बँक कर्ज: किमान २५% रक्कम बँकेकडून मंजूर
- उत्पन्न अंदाज: २ वर्षांत किती विक्री? किती नफा?
हा DPR तयार करून जिल्हा पशुसंवर्धन अधिकारी कार्यालयात सादर करा.
अनुदान कसे मिळेल? प्रक्रिया सोपी समजून घ्या
- स्थानिक पातळी: DPR → जिल्हा पशुसंवर्धन विभाग → तपासणी
- राज्य पातळी: राज्य सरकारकडून केंद्राकडे पाठवला जाईल
- केंद्र पातळी: Project Sanction Committee मंजुरी देईल
- निधी वितरण: SIDBI मार्फत थेट बँक खात्यात
- पहिला हप्ता: बँकेच्या २५% कर्जानंतर
- दुसरा हप्ता: प्राणी खरेदीचा पुरावा (बिल, फोटो) दिल्यावर
मित्रांनो, संपूर्ण प्रक्रिया transparent आहे. कोणताही दलाल नाही, थेट बँकेत पैसे.
यशस्वी Goat Farming साठी ५ टिप्स
- जाती निवड: उस्मानाबादी शेळी १८-२० किलो मांस, जखराना ३-४ लिटर दूध
- शेड: उंच छत, स्वच्छ पाणी, वेगळे व्यायला खोली
- आहार: हिरवा चारा + कडबा + खनिज मिश्रण
- लसीकरण: PPR, FMD, गोक्षुर लस नियमित
- विक्री: स्थानिक बाजार, ऑनलाइन (GoatBazaar app), मांस प्रक्रिया युनिट
अर्ज कुठे करावा? संपर्क कोणाचा?
- ऑफलाइन: जवळचे पशुसंवर्धन कार्यालय किंवा तालुका कृषी अधिकारी
- ऑनलाइन: nlm.udyamimitra.in वर नोंदणी
- हेल्पलाइन: १८००-१८०-१५५१ (NLM हेल्पलाइन)
मित्रांनो, ही योजना ३१ मार्च २०२६ पर्यंत आहे. आता वेळ आहे action घेण्याची. गावात शेळ्यांचा कळप फिरताना दिसला, की तुमचा व्यवसाय यशस्वी झाल्याचं लक्षण. Goat Farming Yojana तुम्हाला स्वावलंबी बनवेल, फक्त पहिलं पाऊल उचला. आजच DPR तयार करा, बँकेत बोला आणि अनुदान मिळवा. गावाचं नाव लावा, व्यवसाय उभा करा!
