मित्रांनो,
वंशावळ म्हणजे आपल्या कुटुंबाची पिढ्यानपिढ्यांची क्रमबद्ध साखळी! खापर पणजोबांपासून ते नातवंडांपर्यंत सगळ्यांची नावे, जन्मतारीख, गाव, नातेसंबंध एका कागदावर – हाच Family Tree. इंग्रजीत Genealogy म्हणतात, पण आपल्या भाषेत तो आपला “वंशाचा दाखला” आहे.
Find My Kids ऍपचा वापर करून मुलांचे लोकेशन ट्रॅक करा | GPS Location Tracker App for Kids 👈
का महत्त्वाची आहे ही वंशावळ?
जातीचा दाखला (Caste Certificate) काढायला आता ती अनिवार्य झालीय.
जात पडताळणी (Caste Validity) मध्ये पूर्वजांचा पुरावा म्हणून लागते.
जमीन-जुमल्याच्या वारसानिर्णयात property हक्क सिद्ध करायला मदत होते.
सर्वात मोठं – आपला इतिहास, संस्कार, मूळ ओळख पुढच्या पिढीला मिळते.
आज डिजिटल युगात online vanshaval काढणं सोपं झालंय. पण मूळ काम आपलंच – आजोबांना विचारून, जुन्या कागदपत्रांचा शोध घेऊन ही साखळी जोडायची. मित्रांनो, वंशावळ ही फक्त कागद नाही, ती आपल्या रक्तातली गाथा आहे!
मित्रांनो, गेल्या लेखात आपण वंशावळ म्हणजे काय आणि ती का महत्त्वाची आहे हे पाहिलं. आता खरा प्रश्न येतो – ही वंशावळ नेमकी कशी काढायची? ऑफलाइन पद्धत आहे, ऑनलाइन पद्धत आहे, मोफत टूल्स आहेत, पेड सॉफ्टवेअर आहेत… सगळंच गोंधळात टाकणारं वाटतं. पण काळजी करू नका! आजच्या या लेखात मी तुम्हाला अगदी सोप्या भाषेत, स्टेप बाय स्टेप सांगणार आहे की वंशावळ कशी तयार करायची. चला सुरू करूया!
traffic e-challan: घरबसल्या चेक करा ई-चलन स्टेटस, वेळेत दंड भरा नाहीतर Pay 👈
प्रथम घरातील जुन्या कागदपत्रांचा शोध घ्या
मित्रांनो, वंशावळ काढण्याची पहिली पायरी म्हणजे घरातले जुनाट कागदपत्र शोधणं. काय काय पाहायचं?
- शाळेची जुनी लिव्हिंग सर्टिफिकेटं
- लग्नपत्रिका, कुंकू लावलेली साडीची पावती
- मतदार याद्या (१९६० पासूनच्या)
- ७/१२, ८-अ उताऱ्यातील नावे
- आजोबांची रेशनकार्डं, बँक पासबुक
ही सगळी कागदपत्रं एकत्र करा. फोटो काढून मोबाईलमध्ये वेगळ्या फोल्डरमध्ये टाका. हे तुमचे primary evidence राहतील.
मुख्यमंत्री स्वरोजगार योजना अर्ज प्रक्रिया 👈
वडिलधाऱ्यांशी बोलून माहिती गोळा करा
कागदपत्रं मिळाली तरी पूर्ण माहिती मिळत नाही. त्यामुळे आजोबा-आजी, काका-काकू, मामा-मावशी यांच्याशी बसून गप्पा मारा. विचारायचे प्रश्न:
- पणजोबांचं पूर्ण नाव काय होतं?
- त्यांचं गाव कोणतं?
- किती भावंडं होती?
- कोणी परगावी लग्न केलं होतं?
- कोणत्या वर्षी कुणी वारलं?
मोबाईलमध्ये voice recorder चालू ठेवा. नंतर ऐकून लिहिता येईल. ही माहिती १००% अचूक असते.
GST नंबर म्हणजे नेमके काय आणि तो का काढावा? 👈
आता वंशावळ लिहिण्याची वेळ – दोन सोपे फॉरमॅट
१. साधा टेबल फॉरमॅट (ऑफलाइन वाला)
| पिढी | नाव | जन्म वर्ष | गाव | लग्न | मुले |
|---|---|---|---|---|---|
| १ | खापर पणजोबा रामचंद्र | १९१५ | कोथळे | सौ. लक्ष्मी | ३ मुले |
| २ | पणजोबा बाळकृष्ण | १९४२ | कोथळे | सौ. पार्वती | ५ मुले |
हा टेबल Word मध्ये किंवा हाताने कागदावर लिहा. तलाठ्याला हाच फॉरमॅट आवडतो.
२. डिजिटल ट्री फॉरमॅट (Online Family Tree)
- मोफत साईट: MyHeritage, FamilySearch
- पेड पण जबरदस्त: Ancestry.com (₹८००/महिना)
- मराठीत सोपं: Google Sheets मध्ये ट्री बनवा
मी स्वतः Google Sheets मध्ये template तयार केलंय. लिंक हवी असल्यास कमेंट करा, शेअर करतो!
वंशावळ प्रमाणित कशी करायची? | Vanshaval Verification 2025
तयार झालेली वंशावळ घेऊन थेट तलाठी किंवा ग्रामसेवकांकडे जा. काय लागतं?
- २ प्रती वंशावळ (एक ओरिजिनल, एक झेरॉक्स)
- आधार कार्ड, जात प्रमाणपत्र अर्जाची कॉपी
- २ पुरावे (शाळेचं प्रमाणपत्र किंवा ७/१२)
- ₹५० कोर्ट फी स्टॅम्प
तलाठी सही-शिक्का मारतील. काही ठिकाणी तहसीलदारांच्या सहीची गरज पडते. पुण्यात आता e-sign ने २ दिवसांत होते!
ऑनलाइन वंशावळ काढायची सोपी ट्रिक
मित्रांनो, आता महाराष्ट्र शासनाने खास पोर्टल सुरू केलंय – Aaple Sarkar वर “वंशावळ दाखला” हा पर्याय आहे. तिथे:
- लॉगिन करा
- Vanshaval Form भरा
- पुरावे अपलोड करा
- ७ दिवसांत PDF डाउनलोड
हा digital vanshaval जात पडताळणीला १००% मान्य होतो. मी गेल्याच महिन्यात काढला, अगदी सोप्पं होतं!
शेवटच्या ३ टिप्स – कधीही विसरू नका
- एकदा वंशावळ काढली की तिची ५ कॉपीज वेगळ्या ठिकाणी ठेवा
- मुलांच्या नावाने लगेच update करा
- दर १० वर्षांनी नवीन जनरेशन जोडा
मित्रांनो, वंशावळ ही आपली ओळख आहे, आपला अभिमान आहे. आजच सुरुवात करा – फोन उचला, आजोबांना फोन लावा, आणि एक सुंदर family tree तयार करा. पुढच्या पिढीला सांगा, “हे बघ, हे आपलं मूळ आहे!”
तुम्हाला कुठे अडचण आली तर कमेंट करा, मी स्वतः रिप्लाय देईन! 🙏
