मित्रांनो, आजच्या Digital India च्या युगात जवळपास प्रत्येक सरकारी सेवा आपल्या मोबाईलवर उपलब्ध झाली आहे. पूर्वी गावाचा नकाशा पाहायचा म्हटलं की तहसील कार्यालयात फेऱ्या माराव्या लागायच्या, तलाठी किंवा मंडळ अधिकाऱ्यांची भेट घ्यावी लागायची. पण आता हे सर्व काम तुम्ही घरबसल्या करू शकता.
गावाचा नकाशा म्हणजे फक्त रस्ते आणि घरे दाखवणारा कागद नव्हे, तर तो गावाची भौगोलिक रचना, शेतजमिनींची मांडणी, गट नंबर, नाले, रस्ते आणि सार्वजनिक जागांची अचूक माहिती देणारा महत्त्वाचा दस्तऐवज असतो. त्यामुळे जमीन व्यवहार, बांधकाम, विकास योजना किंवा सरकारी कागदपत्रांसाठी गावाचा नकाशा खूप उपयोगी ठरतो.
फोन पे ॲप वरून मिळवा 50 हजार रुपये ऑनलाईन लोन: जाणून घ्या प्रक्रिया आणि फायदे | phonepe instant loan online 👈
चला तर मग, गावाचा नकाशा ऑनलाईन कसा पाहायचा आणि डाउनलोड कसा करायचा याबद्दल सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.
गावाचा नकाशा पाहण्याचा उद्देश काय?
मित्रांनो, गावाचा नकाशा पाहण्यामागे वेगवेगळे उद्देश असू शकतात. काही जणांना त्यांच्या शेतजमिनीचा गट नंबर शोधायचा असतो, तर काहींना प्लॉट खरेदी करण्यापूर्वी त्याचे अचूक location पाहायचे असते.
एससी एसटी ओबीसी शिष्यवृत्ती 2025, 48 हजार रुपये स्कॉलरशिप 👈
गावाचा नकाशा पुढील कारणांसाठी उपयुक्त ठरतो:
- जमिनीची अचूक हद्द आणि मोजमाप समजण्यासाठी
- शेतजमिनीचा गट नंबर तपासण्यासाठी
- बांधकाम परवानगीसाठी कागदपत्र तयार करताना
- Government Scheme साठी अर्ज करताना
- विकास आराखड्याचा अभ्यास करताना
विशेषतः जमीन खरेदी-विक्री करताना Village Land Map आणि 7/12 (सातबारा) यांची माहिती एकत्र पाहणे खूप महत्त्वाचे असते.
१० लाखांचं कर्ज घ्या, फक्त ७ लाख भरा: महाराष्ट्र सरकारच्या CMEGP Loan योजनेची संपूर्ण माहिती 👈
महाभू-नकाशा पोर्टलवर गावाचा नकाशा कसा पाहायचा?
महाराष्ट्र शासनाने नागरिकांसाठी महाभूमी या अधिकृत पोर्टलवर गावाचा नकाशा उपलब्ध करून दिला आहे. या पोर्टलवरून तुम्ही Village Land Map Online सहज पाहू शकता.
स्टेप बाय स्टेप प्रक्रिया
१. सर्वप्रथम तुमच्या मोबाईल किंवा संगणकावर इंटरनेट सुरू करा.
२. ब्राउझरमध्ये खालील संकेतस्थळ टाका:
https://mahabhunakasha.mahabhumi.gov.in
३. वेबसाइट उघडल्यानंतर राज्य, जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा.
४. नंतर गट नंबर (Survey Number) टाका.
५. स्क्रीनवर संबंधित जमिनीचा नकाशा दिसेल.
गाडीच्या रजिस्ट्रेशन नंबरने मालकाची माहिती कशी काढावी? Vehicle Owner Details 👈
मित्रांनो, एकदा नकाशा स्क्रीनवर दिसल्यानंतर तुम्ही तो zoom करून तपशील पाहू शकता. काही वेळा PDF Download करण्याचाही पर्याय उपलब्ध असतो. हा नकाशा तुम्ही पुढील वापरासाठी सेव्ह करून ठेवू शकता.
सातबारा आणि नकाशा एकत्र कसा तपासायचा?
गावाचा नकाशा पाहताना सातबारा उताऱ्याची माहिती तपासणे देखील आवश्यक असते. यासाठी तुम्ही महाभूलेख या पोर्टलचा वापर करू शकता.
या वेबसाइटवर जाऊन जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडून गट नंबर टाकला की संबंधित 7/12 उतारा (सातबारा) मिळतो.
सातबारा आणि नकाशा एकत्र पाहिल्यास पुढील गोष्टी स्पष्ट होतात:
- जमिनीचा मालक कोण आहे
- क्षेत्रफळ किती आहे
- जमीन शेती, बांधकाम किंवा इतर कोणत्या प्रकारची आहे
- कर्ज किंवा बोजा आहे का
ही माहिती जमीन व्यवहारासाठी अत्यंत महत्त्वाची असते.
गावाचा नकाशा पाहण्याच्या इतर पद्धती
मित्रांनो, ऑनलाईन पद्धती व्यतिरिक्त तुम्ही पारंपरिक मार्गानेही गावाचा नकाशा मिळवू शकता. काही ठिकाणी अजूनही लोक प्रत्यक्ष कार्यालयात जाऊन कागदपत्र घेतात.
१. तलाठी कार्यालय
तुमच्या गावातील तलाठी कार्यालयात जाऊन तुम्ही अधिकृत नकाशाची प्रत मागवू शकता. काही वेळा त्यासाठी नाममात्र शुल्क आकारले जाते.
२. तहसील कार्यालय
जर नकाशामध्ये काही तांत्रिक बदल करायचा असेल किंवा प्रमाणित प्रत हवी असेल तर तहसील कार्यालयात अर्ज करता येतो.
३. ग्रामपंचायत कार्यालय
काही लहान गावांमध्ये ग्रामपंचायतीकडे प्राथमिक स्तरावरील नकाशे उपलब्ध असतात.
मात्र मित्रांनो, आजच्या काळात Online Land Record सेवा उपलब्ध असल्यामुळे बहुतेक कामे ऑनलाईनच पूर्ण होतात.
गाव नकाशाचे उपयोग काय आहेत?
गावाचा नकाशा हा केवळ जमीन व्यवहारापुरता मर्यादित नसतो. त्याचे विविध उपयोग आहेत.
विकास योजना
गावामध्ये रस्ते, पाणीपुरवठा योजना, शाळा किंवा अंगणवाडी बांधकामासाठी नकाशाचा आधार घेतला जातो. Development Planning करताना नकाशा महत्त्वाचा असतो.
आपत्ती व्यवस्थापन
पूर, भूकंप किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी कोणते क्षेत्र धोकादायक आहे हे नकाशातून समजते.
ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक अभ्यास
काही गावांमध्ये ऐतिहासिक स्थळे किंवा जुने बांधकाम असते. त्यांचा अभ्यास करण्यासाठीही गावाचा नकाशा उपयोगी पडतो.
जमीन मोजणी आणि वाद सोडवणे
जमिनीच्या हद्दीवरून वाद निर्माण झाल्यास अधिकृत नकाशा हा महत्त्वाचा पुरावा ठरतो. कोर्टातही तो दस्तऐवज म्हणून सादर केला जाऊ शकतो.
ऑनलाईन नकाशा पाहताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी
मित्रांनो, नकाशा पाहताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
- नेहमी अधिकृत सरकारी वेबसाइटच वापरा.
- गट नंबर अचूक टाका.
- डाउनलोड केलेला नकाशा अधिकृत प्रत समजून वापरू नका, आवश्यक असल्यास प्रमाणित प्रत घ्या.
- Internet Connection स्थिर असणे आवश्यक आहे.
काही वेळा वेबसाइट स्लो असू शकते, विशेषतः जास्त लोक एकाच वेळी वापरत असतील तर. अशावेळी थोडा वेळ थांबून पुन्हा प्रयत्न करा.
गावाचा नकाशा मोबाईलवर पाहणे कितपत सोयीचे?
आजकाल बहुतेक लोक मोबाईलवरच सर्व कामे करतात. गावाचा नकाशा मोबाईलवर पाहणे पूर्णपणे शक्य आहे. मात्र मोठ्या स्क्रीनवर म्हणजे संगणकावर नकाशा पाहिल्यास अधिक स्पष्ट दिसतो.
जर तुम्ही जमीन खरेदी किंवा बांधकामासारखा महत्त्वाचा निर्णय घेत असाल, तर नकाशा नीट तपासण्यासाठी संगणक किंवा लॅपटॉपचा वापर करणे चांगले ठरेल.
मित्रांनो, शासनाने उपलब्ध करून दिलेल्या या ऑनलाईन सुविधेमुळे आता गावाचा नकाशा पाहणे अतिशय सोपे झाले आहे. योग्य माहिती आणि योग्य पद्धत वापरल्यास तुम्ही काही मिनिटांत तुमच्या गावाचा नकाशा पाहू शकता आणि आवश्यक ती कागदपत्रे तपासू शकता.
